Φτάνεις βράδυ στην κρύα Λουμπλιάνα και μαζί σου φτάνει και η αποστολή της Τότεναμ. Ο Αντρέι, ο Σλοβένος ταξιτζής που έχει έρθει να σε πάρει δεν γνωρίζει αν θα γίνει κάποιο παιχνίδι. Είσαι ο ξένος που θα πει στον ντόπιο αυτό που στην τυποποιημένη καθημερινότητά του δεν έχει δει και ακούσει. Η ποδοσφαιρική ομάδα του Λονδίνου θα παίξει ενάντια στην αντίστοιχη της Μούρα, μιας μικρής σλοβένικης πόλης. Η περιοχή έχει καλό φαγητό αλλά όχι καλούς παίκτες σου λέει αστειευόμενος ενώ οδηγεί με άνεση μέσα στην ομίχλη. Περνάτε τα περίχωρα της πρωτεύουσας και οι πρώτοι λιγοστοί διαβάτες εμφανίζονται. Νιώθεις έπειτα από καιρό την ζωντάνια που σου δίνει η δυνατότητα να ανακαλύψεις μία πόλη, ξεκινώντας έστω από τις κομμουνιστικές πολυκατοικίες των προαστίων.
Η συνάντησή σου έχει θέμα την Ιστορία. Το πως ο αθλητισμός και ο πολιτισμός ενισχύουν την ταυτότητα του πολίτη. Το πρόγραμμα θα πραγματοποιηθεί στις παλιές φυλακές της πόλης όπου έχουν μετατραπεί σε ένα σύγχρονο ξενοδοχείο. Δραστήριοι αρχιτέκτονες μετέτρεψαν τα παλιά κελιά σε καλαίσθητα δωμάτια όπου και θα μείνετε. Τώρα οι ιδέες θα ακούγονται ελεύθερα από όλους μας που θα μπαινοβγαίνουμε χωρίς την άδεια κανενός σε όλο το κτίριο. Εδώ φυλακίστηκε για κάποιο διάστημα ο νυν πρόεδρος της χώρας που οι νέοι Σλοβένοι δεν θέλουν να ακούνε ούτε κουβέντα. Τον θεωρούν διεφθαρμένο, πως έχει δωροδοκήσει τα μέσα ενημέρωσης και περνάει όποιο νομοσχέδιο θέλει ανενόχλητος. Πολλοί από αυτούς συμμετέχουν στις εβδομαδιαίες διαδηλώσεις που γίνονται κάθε Παρασκευή κατά της κυβέρνησης στην κεντρική πλατεία της Λουμπλιάνας.
Οι παλιές φυλακές βρίσκονται στο ξεκίνημα της οδού Μετέλκοβα. Είναι η περιοχή των παλαιών στρατώνων που οι συλλογικότητες των καλλιτεχνών κατέλαβαν μόλις διακηρύχθηκε η ανεξαρτησία της Σλοβενίας. Η κατάληψη τους ξεκίνησε αμέσως μόλις τα Γιουγκοσλαβικά στρατεύματα αποχώρησαν το 1991. Παρόλο τις απαγορεύσεις του κόβιντ και το κρύο του χειμώνα η περιοχή φωνάζει από μακριά πως είναι καλλιτεχνική. Αν πλησιάσεις κοντά τα σκοτεινά τζάμια και τις κλειστές πόρτες, φανερώνονται ατελιέ και εργαστήρια. Χώροι εκθέσεων και συναυλίες διεξάγονται όλο τον χρόνο. Το άλλοτε yugo-rock της αμφισβήτησης συνεχίζεται να ακούγεται γνήσια εδώ αφού η περιοχή δεν έχει χιπστεροποιηθεί.
Στο Μουσείο Σύγχρονης ιστορίας οι μεταπολεμικές δεκαετίες παρουσιάζονται με τη βοήθεια παλιών αντικειμένων. Ρούχα , έπιπλα, καπέλα και οικιακές συσκευές βρίσκονται ανάμεσα σε χάρτες και συνθήκες. Με την απόσταση του χρόνου όλα παίρνουν μία πιο γλυκιά γεύση. Σαν να ξεχάστηκαν μεμιάς οι στερήσεις και οι δυσκολίες και έμεινε η όρεξη και η θύμηση των ελάχιστων καλών στιγμών. Ξεχωρίζεις την καμπάνια των σκιέρ που ξεκίνησε την δεκαετία του ‘80 με τον τίτλο Podarim-Dobim που σημαίνει εγώ δίνω, εγώ κερδίζω. Μία λαχειοφόρος με κάρτες με αρχικό σκοπό να στηριχθούν οικονομικά οι αθλητές της εθνικής ομάδας της Σλοβενίας που σταδιακά εξελίχθηκε σε ορόσημο για όλη την χώρα. Ο καθένας μπορούσε να αγοράσει αυτές τις κάρτες όπου την χρονιά πριν την ανεξαρτησία έφτασαν τα 2.3 εκατομμύρια, αριθμό μεγαλύτερο και από τον πληθυσμό της χώρας. Έτσι ο αθλητισμός που ήταν το ενοποιητικό στοιχείο για όλους του Γιουγκοσλάβους έγινε και η αφορμή να τους χωρίσει. Η καθεμία από τις κάρτες με τα πρόσωπα των αθλητών κλήρωσαν μεγάλα δώρα στους τυχερούς. Δώρα που τα θυμούνται ακόμα και σήμερα και που μπορούσαν όλοι να αποκτήσουν.
Περνώντας από αίθουσα σε αίθουσα, η διαπίστωση για την κοινή εμπειρία μεγαλώνει. Τα μάτια του Τίτο, που συνεχίζουν να γοητεύουν τις γυναίκες της Γιουγκοσλαβίας, ενώνονται με τα φρύδια του Καραμανλή σε ένα κοινό πρόσωπο. Μία φιγούρα που ταξιδεύει πάνω σε ένα τραίνο με προορισμό μία φανταστική χώρα της Ευρώπης. Ένα Ακρόπολις Εξπρές που ξεκινάει από την Αθήνα με αυτούς που μεταναστεύουν για κάπου που θα είναι καλύτερα και σταματάει στην Λουμπλιάνα για να πάρει και τους Γιουγκοσλάβους γκασταρμπάιτερ. Οδηγώντας όλους προς ένα μέλλον καλύτερο. Στην διαδρομή το τραίνο αυξάνει ταχύτητα και οι επιβάτες σκάνε τα πρώτα δειλά χαμόγελα. Στις τσέπες τους εμφανίζονται μαγικά περισσότερα χρήματα και μπορούν να μετακινηθούν σε καλύτερα βαγόνια. Και σε όλα απλώνεται η πίστη πως το τραίνο θα πηγαίνει όλο και πιο ψηλά, όλο και πιο γρήγορα. Πως θα φτάσουμε κάποτε στις κορυφές και θα δούμε από κοντά τους σκιέρ της καμπάνιας.
Η πίστη αυτή αποτυπώνεται στις εκφράσεις των ανθρώπων στις φωτογραφίες. Στα συναισθήματα που δημιουργούν αυτά τα αντικείμενα στους επισκέπτες του μουσείου. Στις άυλες και υλικές ελπίδες που γέννησαν. Και εμείς οι επίγονοι βλέπουμε όλο αυτό τον πλούτο των αντικειμένων να έχει αντικατασταθεί από ένα ξεχείλισμα πληροφοριών και έναν κόσμο μη πραγμάτων.
Και οι μέρες του προγράμματος τρέχουν και έρχεται το τελευταίο βράδυ. Στιγμές αποχαιρετισμού, υποσχόμαστε πολλά και συζητάμε τι θα μείνει. Το πρώτο χιόνι δίνει μία πρωτόγνωρη γαλήνη μετά από τόσο έντονες και γεμάτες μέρες. Κάποιοι ξεκινάνε να ψιθυρίζουν Χριστουγεννιάτικες μελωδίες και το τραγούδι απλώνεται σε όλους τους συμμετέχοντες. Έτσι γινόμαστε και εμείς μία φωτογραφία του μουσείου με το παλιό τελετουργικό της γιορτής να παρέχει σταθερότητα και παρηγοριά. Χιόνια γεμίζουν τις σκεπές στους παλιούς στρατώνες και η εικόνα είναι ίδια με τον πίνακα του Σμρέκαρ. Σε αυτή απεικονίζεται ένα παλιό χωριό των κτηνοτρόφων με τις στέγες να μην ξεχωρίζουν από τις βουνοκορφές. Διακρίνονται οι σκιέρ έτοιμοι να τις κατέβουν αλλά αυτοί ξαφνικά αποφασίζουν να έρθουν δίπλα μας. Οι σκιέρ της Καμπάνιας βγάζουν την Ιστορία από τα ψηλά κάδρα και μας την παραδίδουν σαν κάτι χειροπιαστό. Σαν μία απλή κάρτα εκείνη της καμπάνιας που τις μοιράζουν απλόχερα σε όλους μας.
Δημήτρης